TIR Kuyrukları ve Vize Engeli Lojistik Sektörünü Zorluyor

Avrupa sınırlarında 16 kilometreye ulaşan TIR kuyrukları ve 6–7 günü bulan bekleme süreleri, Türkiye ile Avrupa arasındaki karayolu taşımacılığını olumsuz etkiliyor. Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) Yönetim Kurulu Başkanı Şerafettin Aras, diğer sivil toplum kuruluşlarının temsilcileriyle düzenlenen basın toplantısında, Schengen bölgesindeki 90/180 gün kuralının profesyonel TIR sürücüleri üzerindeki etkilerine dikkat çekerek Avrupa Birliği’ne kalıcı çözüm çağrısında bulundu.

Sorunlara dikkat çekmek ve çözüm taleplerini kamuoyuyla paylaşmak amacıyla 22 Ekim 2026 tarihinde Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) Genel Merkezi'nde, UND Yönetim Kurulu Başkanı Şerafettin Aras'ın ev sahipliğinde, diğer sivil toplum kuruluşlarının (STK) temsilcilerinin de katılımıyla bir basın toplantısı düzenlendi. Toplantıda, sınır kapılarında yaşanan gecikmelerin Türkiye-Avrupa ticaretine etkileri, profesyonel TIR sürücülerinin Schengen bölgesindeki hareketliliği ve sektöre yönelik çözüm önerileri ele alındı.

Toplantıda konuşan UND Yönetim Kurulu Başkanı Şerafettin Aras, Schengen bölgesinin genişlemesine rağmen profesyonel sürücülerin hareket imkanlarının aynı ölçüde gelişmediğini belirterek şu ifadeleri kullandı: "Schengen Bölgesi büyüdü. Ancak bu coğrafyanın yükünü taşıyan sürücünün hareket imkanı daraldı. 1995 yılında Schengen uygulaması yedi ülkeyle başladı. Yaklaşık 1,6 milyon kilometrekarelik bir alanı kapsıyordu. Bugün 29 ülkeye ulaştı. Yaklaşık 4,5 milyon kilometrekarelik bir coğrafyayı kapsıyor. Alan neredeyse üç katına çıktı. Sürücünün önündeki 90/180 gün engeli yerinde kaldı. Bulgaristan ve Romanya da Schengen’e katıldı. Artık bu ülkelerde geçirilen günler de aynı kalış süresinden düşüyor. Schengen içinde yükleme yaparken süre işliyor. Boşaltma beklerken süre işliyor. Zorunlu dinlenmesini yaparken süre işliyor. Sonra sürücüye, 'Kalış hakkın doldu. Yeni sefere çıkamazsın' deniliyor. Aracı hazır. Yükü hazır. Avrupa’daki müşterisi teslimat bekliyor. Ama sürücü sınırdan geçemiyor. Sınırdan çevirdiğiniz sürücünün, yükünü teslim etmesini bekleyemezsiniz. Bugün buradan açıkça söylüyoruz: Profesyonel TIR sürücüleri için yeni mevzuat istiyoruz. Sürücüyü işinden, ticareti yolundan alıkoyan bu engeller sona ermek zorundadır."

“Türkiye’nin Avrupa’ya, Avrupa’nın da Türkiye’ye ihtiyacı vardır”

Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki güçlü ticari ilişkilere dikkat çeken Aras, karayolu taşımacılığının iki tarafın üretim ve tedarik zincirleri açısından taşıdığı önemi vurguladı. Aras, karşılıklı ticaret hacmi ve Avrupa sermayesinin Türkiye'deki yatırımlarına ilişkin değerlendirmelerini şöyle sürdürdü: "Avrupa Birliği, Türkiye’nin en büyük ticaret ortağıdır. Türkiye de AB’nin beşinci büyük ticaret ortağıdır. 2025 yılında karşılıklı mal ticaretimiz 217,6 milyar avroya ulaştı. Türkiye’nin ihracatının yüzde 42,7’si AB ülkelerine yapıldı. Aynı yıl AB, Türkiye’ye 114,3 milyar avroluk mal sattı. Türkiye’den 103,3 milyar avroluk mal aldı. Türkiye’nin Avrupa’ya ihtiyacı vardır. Avrupa’nın da Türkiye’ye ihtiyacı vardır. İki tarafın fabrikaları birbirine bağlıdır. Üretim hatları birbirini tamamlar. Siparişler iki yönde hareket eder. Üstelik Türkiye’de Avrupa sermayesiyle üretim yapan şirketler var. Ticaret Bakanlığımızın verilerine göre, AB’nin Türkiye’deki yatırımları, 2025 yılında Türkiye’nin toplam ihracatının yüzde 15,5’ini gerçekleştirdi. Dolayısıyla Türkiye’den çıkan bir TIR, bir Avrupa şirketinin Türkiye’de ürettiği malı taşıyor olabilir. Avrupa’daki aynı grubun fabrikasına parça götürüyor olabilir. Böyle bir durumda Avrupa, kendi şirketinin malını getiren TIR’ı kendi kapısından geri çevirmiş oluyor. Kendi yatırımcısının üretimi bekliyor. Kendi fabrikasının siparişi gecikiyor. Kendi şirketinin maliyeti artıyor. Bu tablonun ekonomik akılla açıklanacak bir tarafı yoktur."

“Avrupa sürücü arıyor, çalışan Türk sürücüsü sınırdan geri çevriliyor”

Avrupa'da yaşanan profesyonel sürücü açığına da değinen Aras, sektörün ciddi bir iş gücü ihtiyacıyla karşı karşıya bulunduğunu belirtti. Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği'nin (IRU) araştırma sonuçlarını paylaşan Aras, mevcut vize uygulamalarının Avrupa'daki sürücü sorununu daha da ağırlaştırdığına dikkat çekerek şunları söyledi: "Ticaretin gelişmesi beklenirken, o ticareti gerçekleştiren sürücünün hareketinin kısıtlanması ekonomik iş birliğimizin doğasıyla bağdaşmıyor. Avrupa’daki sürücü açığı da ortadadır. IRU’nun 2026’da yayımladığı 2025 araştırmasına göre, Avrupa’da yaklaşık 502 bin TIR sürücüsü pozisyonu doldurulamıyor. Araştırmadaki Avrupalı taşımacıların yaklaşık üçte ikisi, yeterli sürücü bulamadığı için yeni sözleşmeleri reddettiğini bildiriyor. 2030’a kadar yaklaşık 660 bin 500 sürücünün emekli olması bekleniyor. Avrupa sürücü arıyor. Çalışan Türk sürücüsü sınırdan geri çevriliyor. Bu uygulama, mevcut sürücü krizini ağırlaştırıyor. Taşıma kapasitesini azaltıyor. Tedarik zincirini aksatıyor. Sürücü açığını büyüten bu çelişkiyi ortadan kaldırın."

“TIR sürücüsü turist değildir”

Profesyonel TIR sürücülerinin mesleki faaliyetlerinin diğer uluslararası taşımacılık çalışanları gibi özel koşullar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Aras, özellikle pilotlar ve gemi adamlarına yönelik uygulamalara işaret etti. TIR sürücülerinin de mesleğin gerektirdiği hareket imkanına sahip olması gerektiğini belirten Aras, şu değerlendirmelerde bulundu: "Avrupa mevzuatı, pilotların ve gemi adamlarının mesleki koşullarını tanıyor.
Görevleri kapsamındaki geçişlerde, belirli şartlarla özel kolaylıklar öngörüyor. TIR sürücüsünün mesleki koşullarını da tanıyın. Uçağın görevini yapabilmesi için pilota ihtiyaç var. Geminin yoluna devam edebilmesi için gemi adamına ihtiyaç var. TIR’ın yükünü teslim edebilmesi için de sürücüye ihtiyaç var. Bizim sürücümüzün işi bellidir. Aracı, yükü ve teslim noktası bellidir. Mesleki faaliyeti taşıma ve gümrük belgeleriyle doğrulanabilir. Sürücümüzün hedefi yükünü teslim etmektir. Dönüş yükünü almaktır. Ülkesine ve ailesine dönmektir. Ardından yeniden yüklemek, yeni sefere çıkmak ve gelir kazanmaktır. Bu mesleğin çalışma düzeni, teslimat ve dönüş üzerine kuruludur. Bir an önce işini tamamlamak isteyen insanı günlerce bekletiyorsunuz. Sonra kalış süresi nedeniyle yeni sefere çıkmasını engelliyorsunuz. TIR sürücüsü turist değildir. Mesleğini yapabilmesi için gereken hareket imkanını istiyoruz."

Sürücülerin geri gönderilmesi ihracatı da etkiliyor

UND'ye ulaşan sürücü başvuruları ve Avrupa ülkelerinden gelen geri gönderme bildirimleri hakkında da bilgi veren Aras, yaşanan sorunların yalnızca sürücülerle sınırlı kalmadığını, taşımacılık firmalarının operasyonlarından ihracatçıların teslimat ve tahsilat süreçlerine kadar geniş bir ekonomik etki oluşturduğunu ifade etti.

Aras, özellikle gıda ve ilaç gibi hassas ürünlerin taşınmasında yaşanabilecek gecikmelere dikkat çekerek konuşmasını şöyle sürdürdü: "UND olarak başlattığımız çalışmada, yalnızca bir günde 150 sürücümüz bize başvurdu. Geri gönderme işlemlerini belgeleyen resmî tutanaklar derneğimize ulaştı. Almanya’dan, İtalya’dan, Bulgaristan’dan ve Hırvatistan’dan bildirimler alıyoruz. Bazı sürücülerimiz geri gönderiliyor. Bazıları hakkında yeniden giriş yasağı uygulanıyor. Bir giriş yasağı, sürücünün Avrupa hattında çalışmasını engelliyor. Yılların mesleki birikimini devre dışı bırakıyor. Ailesinin geçimini etkiliyor. Firma başka sürücü arıyor. Araç bekliyor. Yük bekliyor. Teslimat gecikiyor. Ek maliyet doğuyor. Sözleşmeler tehlikeye giriyor. İhracatçının tahsilatı gecikiyor. Geri gönderdiğiniz sürücünün ekonomik etkisi, sınır kapısında bitmiyor. Taşınan yük gıda veya ilaçsa, sonuçlar daha da ağırlaşır. Gıdanın raf ömrü vardır. Beklenen her gün, tüketiciye ulaşabileceği süreden eksilir. İlaç sevkiyatının gecikmesi, hastanelerin ve eczanelerin tedarikini aksatabilir. Sıcaklığa duyarlı ürünlerde plansız bekleme ve aktarmalar, gerekli taşıma koşullarının korunmasını zorlaştırabilir. Koşullar sağlanamazsa ürünün kalitesi ve kullanılabilirliği tehlikeye girebilir. Sürücüsü geri çevrilen bir TIR’ın dorsesinde, bir hastanın beklediği ilaç da bulunabilir."

Avrupa Birliği'ne yeni mevzuat çağrısı

Konuşmasının son bölümünde Avrupa Komisyonu'nun 29 Ocak 2026 tarihli Vize Politikası Stratejisi'ne değinen Şerafettin Aras, profesyonel TIR sürücülerinin hareketliliğine ilişkin yeni bir hukuki düzenlemenin hayata geçirilmesini istedi.

Aras, uzun süreli ve çok girişli vizelere erişimin kolaylaştırılması, mesleki faaliyetler için uygun kalış hakkı sağlanması ve kalış süresi nedeniyle uygulanan giriş yasaklarının kaldırılması gerektiğini belirterek Avrupa Birliği kurumlarına ve iş dünyasına şu çağrıda bulundu: "Avrupa Komisyonu, 29 Ocak 2026 tarihli Vize Politikası Stratejisi’nde, TIR sürücülerinin 90 günün ötesinde hareketliliğe ihtiyaç duyabileceğini zaten kabul etti. Yeni hukuki çözümleri gündeme aldı. Artık mevzuatı çıkarın. Profesyonel sürücülerin mesleki faaliyetlerini 90/180 gün engelinden kurtaran ortak bir düzenleme istiyoruz. Bu düzenleme bütün Schengen ülkelerinde geçerli olmalıdır. Uzun süreli ve çok girişli vizelere hızlı erişim istiyoruz. Bununla birlikte, mesleğin gerektirdiği kalış hakkını da istiyoruz. Kalış süresi nedeniyle sürücülerimizi Avrupa hattında çalışamaz hale getiren giriş yasaklarının kaldırılmasını istiyoruz. Bulgaristan ve Yunanistan Sınır kapılarının kapasitesini artırın. Günler süren kuyrukları bitirin. Kararı alın. Takvimi açıklayın. Yeni mevzuatı hayata geçirin. Avrupa iş dünyasına da sesleniyorum. Bu araçlarda sizin siparişleriniz var. Türkiye’deki yatırımlarınızın ürünleri var. Fabrikalarınızın ihtiyaçları var. Kendi tedarik zincirinize sahip çıkın. Bu engeller devam ederse yükler yerine zamanında ulaşmayacak. Üretim aksayacak. Maliyetler artacak. Türkiye kaybedecek. Avrupa Birliği de kaybedecek. Bu iş böyle devam edemez. Sürücünün yolunu açın. Ticaretin önünü açın."